3. ความหมายของหน้าตา

    ร่างกายของมนุษย์ไม่เป็นเพียงแต่เครื่องจักร ตามที่ได้นำเสนอไปแล้วข้างต้น ร่างกายของ

มนุษย์ผู้มีชีวิตเป็นสิ่งที่มีความหมายเสมอ นายแพทย์อาจจะมองร่างกายในแง่ของชีววิทยา มองโครงสร้างของร่างกายในด้านวิทยาศาสตร์ แต่ถ้ามองร่างกายเพียงสองลักษณะนี้ ก็จะมองข้ามความเป็นจริงของความหมายที่แท้ของร่างกาย มนุษย์แต่ละคนมีหน้าตาและหน้าตานั้นเป็นเอกลักษณ์ของแต่ละคน และเรารู้จักคนอื่นๆ ที่หน้าตาของเขา ดังที่เอมมานูเอล เลวนาส (Emmanuel Levinas) ได้ศึกษาวิเคราห์ความหมายและบทบาทของหน้าตา หน้าตาของแต่ละคนไม่ได้เป็นเพียงแค่การแสดงถึงความรู้สึกหรืออารมณ์เท่านั้น ถึงแม้ว่าสิ่งนี้เป็นบทบาทอันสำคัญของหน้าตา แต่การพบหน้าของคนอื่นยังมีความหมายอีกแบบหนึ่งเมื่อจะพบหน้าของผู้อื่น เราพบความปรารถนาของผู้อื่นแบบที่เป็นการเชิญให้เรามองกลับหรือเริ่มความสัมพันธ์ หน้าตาของผู้อื่นที่มองหน้าของฉันเป็นเหมือนกับคำถามที่รอคำตอบและคำพูดคำแรกของสองคนที่มาพบกันก็คือถามและคำตอบนี้คงจะถามว่า “สบายดีไหม” หรือ “กินข้าวหรือยัง” และถ้าหากว่าอีกฝ่ายหนึ่งไม่ยอมตอบเป็นการแสดงว่าไม่ยอมรับที่จะสร้างความสัมพันธ์กับอีกฝ่ายหนึ่ง Levinas บอกว่าหน้าตาของผู้อื่นเป็นการเรียกร้องความสนใจ เป็นการรอให้มีคำตอบ และในที่นั้นเอง นักปรัชญาบุคคลนิยมชอบเล่นคำภาษาอังกฤษ โดยเสนอว่า ถ้าหากว่าหน้าตาของผู้อื่นเป็นเหมือนคำถาม ฉันจะต้องให้คำตอบหรือ “Response” และการให้คำตอบ (Response) นั้น เป็นการแสดงความสนใจหรือความพร้อมที่จะเอาใจใส่ชีวิตของคนนั้นซึ่งก็เท่ากับแสดงว่าฉันจะมีส่วนรับผิดชอบในชีวิตของเขาซึ่งภาษาอังกฤษใช้คำว่า “Responsibility” การให้คำตอบต่อผู้อื่นคือ การมีความรับผิดชอบต่อชีวิตของเขา “Responsibility” หมายถึงการให้ “Response” (คำตอบ) ดังนั้น หน้าตาของผู้อื่นซึ่งเป็นส่วนสำคัญที่สุดของร่างกายของเขา จึงเป็นการเรียกร้องให้เรารับผิดชอบชีวิตของเขาด้วย การคิดแบบนี้ช่วยให้ Levinas อธิบายความหมายของความรัก เขาเองไม่ชอบใช้คำว่า “ความรัก” เพราะคนส่วนใหญ่ยังเข้าใจในแบบที่แคบ สำหรับเขานั้น ความรักคือ ความสัมพันธ์ของคนสองคนที่อยู่หน้าต่อหน้า ซึ่งเป็นความสัมพันธ์ที่ลึกกว่าความรู้สึกยินดีหรือพอใจต่อกันและกัน เท่าที่ฉันสามารถมองหน้าตาของผู้อื่น ฉันจะรักเขาในการให้คำตอบคือเท่าที่จะพร้อมที่จะรับผิดชอบชีวิตของเขา ความรัก คือ ความพร้อมที่จะมีส่วนในชีวิตในโชคชะตาของเขา จึงกล่าวได้ว่าอาศัยร่างกายทำให้มนุษย์แต่ละคนเข้ามามีส่วนในชีวิตของผู้อื่นหรือจำเป็นต้องสัมพันธ์และมีความรู้สึกว่าเป็นหนึ่งเดียวกับผู้อื่น ทั้งนี้ Levinas ได้อธิบายความหมายของความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลและอธิบายเพิ่มเติมว่า นอกจากความรู้สึกว่าฉันเป็นหนึ่งเดียวกับมนุษย์คนอื่นๆ แล้ว ฉันก็ยังต้องมีความรับผิดชอบต่อชีวิตของเขาเท่าที่ฉันยอมรับหน้าตาของเขาด้วย

            เราจะพอสรุปได้ว่าการที่มนุษย์เป็นร่างกาย ไม่ได้เป็นเพียงแต่จุดเริ่มหรือพื้นฐานของความสัมพันธ์ของบุคคลในสังคมที่มองเห็นหน้าตากันเท่านั้น แต่ทุกครั้งที่เราอยู่ต่อหน้าเพื่อนมนุษย์ เราแต่ละคนได้รับการเรียกร้องให้มีส่วนรับผิดชอบในชีวิตของเพื่อนมนุษย์ผู้นั้นด้วย