Tuesday, September 24, 2013

1. ร่างกายไม่เป็นอุปกรณ์ แต่เป็นตัวฉันเอง



   เมื่อเราพูดถึงร่างกายคงจะเป็นเรื่องธรรดาที่จะถือว่าร่างกายเป็นเหมือนอุปกรณ์ที่เราใช้ทำกิจกรรมต่างๆ อวัยวะเป็นเหมือนเครื่องมือที่เราใช้ในแบบเดียวกับที่เราใช้อุปกรณ์ต่างๆ ตัวอย่างเช่น เพื่อจะเดินทาง เราจะใช้ขาเดินหรือจะใช้รถยนต์ก็ได้ อวัยวะของร่างกายก็เป็นอุปกรณ์ที่เราใช้สำหรับการกระทำ และบางครั้งเราอาจจะเพิ่มอุปกรณ์อื่นๆ เพื่อจะเพิ่มประสิทธิภาพของการกระทำนั้น ๆ ที่เราใช้คำว่า “เครื่องมือ” เราจะเข้าใจในแง่หนึ่งได้ว่า เป็นเรื่องที่เราจะเอามาเพิ่มกับมือแต่ในอีกแง่หนึ่ง เป็นคำที่ทำให้เราสังเกตว่า “เครื่องไม่ใช่มือ” และเราจะเห็นว่ามีความแตกต่างระหว่างสิ่งที่เป็นอุปกรณ์เช่นเดียวกัน แต่อุปกรณ์สองชนิดนี้แตกต่างกันมากทีเดียว ความแตกต่างนั้นอยู่ที่ไหน
ประการแรกคืออุปกรณ์ต่างๆ ที่เราใช้นั้นเป็นสิ่งที่เราจะทิ้งได้หลังจากที่เราใช้แล้ว หรือเราสามารถเปลี่ยนมันได้หลังจากที่ใช้เสร็จแล้ว จะทิ้งรถที่โรงรถก็ได้ หรือถ้ารถเสียจะเอาไปขายก็ได้หรือซื้ออีกคันหนึ่งที่ดีกว่าก็ได้ แต่ไม่เป็นเช่นนั้นสำหรับอวัยวะของร่างกาย แน่นอนที่สุดเป็นสิ่งที่จะทำไม่ได้กับอวัยวะของร่างกาย เมื่อเราไม่ต้องการเดินต่อ คงจะไม่มีใครตัดขาของตัวเองทิ้งเป็นแน่
อีกประการหนึ่งที่สำคัญกว่าก็คือ ร่างกายไม่ใช่อุปกรณ์ที่ฉันจะใช้ เพราะถือว่าร่างกายนั้นเป็นตัวฉันเอง เราจะพูดถึง “ร่างกายของฉัน” ก็ได้แต่มีความหมายที่แตกต่างจากคำพูดว่า “รถของฉันเป็นของฉัน” ร่างกายนั้นไม่ใช่เครื่องมือที่ฉันใช้เท่านั้น แต่เป็นตัวฉันเอง อย่างแท้จริงมากกว่าที่จะเป็นเครื่องมือของฉัน ประสบการณ์และการสนทนาในชีวิตประจำวันยืนยันถึงข้อนี้ด้วย ถ้าหากว่าผมเห็นเพื่อนคนหนึ่งเดินตามถนนผมจะไม่บอกว่า “นี่เป็นร่างกายของเพื่อน” แต่คงจะบอกว่า “นี่เป็นเพื่อนผม” ถ้าหากเราจะถือว่าร่างกายเป็นเพียงแต่อุปกรณ์หรือเครื่องมือ เราต้องถามว่าเครื่องมือของใครถ้าจะตอบว่า “เป็นเครื่องมือของฉัน” น่าจะสงสัยต่อไปว่าตัวฉันนั้นคืออะไร สรุปแล้วเราไม่สามารถที่จะแยกร่างกายคือออกจากตัวบุคคลได้ อย่างไรก็ตาม เมื่อเราบอกว่าร่างกายคือคือตัวฉันเองนั้น เราต้องบอกเพิ่มด้วยว่าร่างกายของฉันและตัวฉันก็ไม่เหมือนกัน เพราะแต่ละคนมีความสำนึกว่าตัวเองเป็นอะไรที่มากกว่าร่างกายเท่านั้น เมื่อจะพูดถึงร่างกายเราจะบอกไม่ได้ว่าร่างกายเพียงอย่างเดียวคือ ตัวฉัน เพราะว่าตัวฉันมีความหมายกว้างกว่าร่างกาย เราบอกไม่ได้ว่าร่างกายไม่ใช่ตัวฉันเพราะว่าจะแยกร่างกายออกจากตัวฉันไม่ได้ ดังนั้นเราจะพูดอย่างไง
นักปรัชญาตะวันตกหลายท่านในสมัยปัจจุบันบอกว่าเราไม่ควรจะพูดว่า “ฉันมีร่างกาย” แต่ควรพูดว่า “ฉันเป็นร่างกาย” คือถ้าหากว่าเรานึกว่าเรามีร่างกายเหมือนที่เรามีเสื้อผ้า หรือมีเงินในกระเป๋าจะเป็นคำพูดที่ไม่ตรงกับความเป็นจริง แต่เราเป็นร่างกายด้วยความหมายว่าร่างกายนั้นไม่ใช่สิ่งอื่นที่มาจากภายนอกและเพิ่มเติมให้กับตัวฉัน แต่เป็นส่วนประกอบที่จะแยกจากตัวฉันไม่ได้ เมื่อนึกถึงความคิดแบบนี้ กาเบรียล มาร์แซล(Gabriel Marcel) ใช้คำว่า “Incarnation” ซึ่งเป็นคำแปลเป็นภาษาไทยได้ยาก ถ้าใช้คำว่า “อวตาร” คงจะมีความหมายที่ไม่ค่อยตรงกับความคิดของกาเบรียล มาร์แซล ซึ่งท่านได้อธิบายความหมายของคำว่า Incarnation ว่า “การเป็นเนื้อหนัง คือความสำนึกว่าตัวเป็นร่างกาย คือ เป็นร่างกายนี้โดยที่จะรู้ว่าตัวฉันเป็นร่างกายแต่อย่างเดียวไม่ได้และในเวลาเดียวกัน จะแยกตัวฉันจากร่างกายนี้ก็ไม่ได้เช่นกัน” เมื่อวิเคราะห์คำอธิบาย ของมาร์แซลต่อไป เราจะเข้าใจว่า “Incarnation” นั้น คือวิธีการเป็นอยู่หรืออัตถิภาวะของมนุษย์ในรูปแบบที่แสดงว่าร่างกายเป็นส่วนประกอบของอัตถิภาวะจนถึงกับว่ามนุษย์จะดำรงอยู่ไม่ได้หากไม่มีร่างกาย แต่ในเวลาเดียวกันเป็นการรู้ตัวหรือความสำนึกว่าตัวฉันที่มีชีวิตอยู่นั้นกว้างกว่าร่างกาย ฉันมีส่วนประกอบอีกอย่างหนึ่งที่ไม่ใช่ร่างกาย นี่เป็นสิ่งที่กาเบรียล มาร์แซล ต้องการอธิบายเพื่อยืนยันว่าตัวฉัน (มนุษย์)ไม่ได้สัมพันธ์กับร่างกายตามรูปแบบที่จะสัมพันธ์กับอุปกรณ์อื่นฉันอาจจะใช้รถ ค้อนหรือเสื้อ แต่เวลาไม่มีรถ ไม่มีค้อนหรือไม่มีเสื้อ ฉันยังอยู่ได้ เพราะอุปกรณ์เหล่านี้เป็นสิ่งอื่นที่ฉันเอามาใช้เป็นเครื่องมือ สิ่งต่าง ๆ นี้แยกออกจากตัวฉันได้ ส่วนร่างกายไม่ใช่สิ่งอื่นที่จะตัดออกได้ จึงใช้คำว่า “Incarnation” แทนเพื่อจะแสดงว่าร่างกายไม่เป็นเครื่องมือที่จะใส่เพิ่มเติมเหมือน แต่การมีหรือการเป็นร่างกายนี้ คืออัตถิภาวะชนิดหนึ่ง ซึ่งหมายความว่าเนื้อหนังและอวัยวะของเรามีส่วนเสมอในทุกสิ่งทุกอย่างที่เราทำ ทั้งกิจกรรมภายนอกและในความคิดด้วย

No comments:

Post a Comment